28.10.2007

Takimi dhe ndarja-5- Willkomen und Abschied- Goethe

Këtë poezi e shkroi Gëte në moshën 22 vjeçare.


Johan Volfgang fon Gëte                                                      Johan Wolfgang von Goethe
Takimi dhe ndarja


Më rrahu zemra; shpejt mbi kalë!
Dhe përpara! Furishëm si një hero në betejë.
Mbrëmja përkundte tashmë tokën ngadalë
dhe mbi male binte nata andej;
lisi veshur me rrobe mjegullnaje,
si një rojtar vigan aty,
ku terrina nga shkurrnaja,
shikonte me njëqind sy të zi.

Hëna nga një re grumbullore,
dilte e përgjumur nga një mjegullinë;
Erërat rrihnin flatra të lehta,
duke fishkëllyer me lemeri n´ veshin tim;
nata mijëra përbindësh krijuar kishte,
e guxim unë pata më shumë mijëra herë,
shpirti im një zjarr flakërues ishte,
zemra ime në prush u shkri e tërë.

Të pashë ty, dhe gëzimi i hirshëm
kaloi nga shikimi i ëmbël mbi mua. 
Krejt zemra ime ishte në anën tënde,
dhe çdo frymëmarrje për ty u krijua.
Një mot pranvere bojë trëndafili,
ishte mbi fytyrën ëmbëlake,
dhe përkëdhelí për mua, o Perëndi!
E shpresoja, nuk e meritoja aspak.

Ndarja, sa e trishtë, sa dhembshuri!
Nga shikimet tua foli zemra jote.
Në puthjet tua sa shumë dashuri,
o çfarë kënaqësie, oh sa dhembjeplote!
Ti ike, unë mbeta aty dhe shikoja përtokë,
të përcolla me shikim plot lagështi;
dhe sa lumturi kur dikush të dashuron!
Dhe kur dashuron, o Zotëra, sa lumturi.

Nga gjermanishtja: Naser Aliu, Gjermani



      Willkommen und Abschied


Es schlug mein Herz; geschwind zu Pferde!
Und fort! wild, wie ein Held zur Schlacht.
Der Abend wiegte schon die Erde,
Und an den Bergen hing die Nacht;
Schon stund im Nebelkleid die Eiche
Wie ein getürmter Riese da,
Wo Finsternis aus dem Gesträuche
Mit hundert schwarzen Augen sah.

Der Mond von einem Wolkenhügel
Sah schläfrig aus dem Duft hervor;
Die Winde schwangen leise Flügel,
Umsausten schauerlich mein Ohr;
Die Nacht schuf tausend Ungeheuer;
Doch tausendfacher war mein Mut;
Mein Geist war ein verzehrend Feuer,
Mein ganzes Herz zerfloss in Glut.

Ich sah dich, und die milde Freude
Floß aus dem süßen Blick auf mich.
Ganz war mein Herz an deiner Seite,
Und jeder Atemzug für dich.
Ein rosafarbes Frühlingswetter
Lag auf dem lieblichen Gesicht,
Und Zärtlichkeit für mich, ihr Götter!
Ich hofft es, ich verdient es nicht.

Der Abschied, wie bedrängt, wie trübe!
Aus deinen Blicken sprach dein Herz.
In deinen Küssen welche Liebe,
O welche Wonne, welcher Schmerz!
Du gingst, ich stund und sah zur Erden,
Und sah dir nach mit nassem Blick;
Und doch, welch Glück! geliebt zu werden,
Und lieben, Götter, welch ein Glück!





Kjo është njëra nga poezitë më të njohura të Gëtes. Autori ia kushtoi Friderike Brion-it, te e cila nxiton kalëruar. Është fjala për vlerën universale të dashurisë, pasqyrimi i emocioneve gjatë takimit dhe ndarjes. Gëzim dhe hidhërimi, kënaqësia dhe dhembja etj. Poezia është përpunuar disa herë nga autori dhe ekzistojnë disa versione. Këtë e shkroi në vitin 1771 dhe u botua në vitin 1775.Për ata që merren me teorinë e përkthimit: gjermanisht 191 fjalë, shqip 198, gjermanisht 954 shkronja dhe shenja pikësimi, shqip 952.


14.10.2007

Pas cigares së fundit

(Mushkëritë e duhanxhiut dhe jo duhanxhiut ) (Klikoni mbi foto për zmadhim)

Kështu përmirësohet trupi pas lënies së cigares

20 minuta pas cigares së fundit në trup ndodhin disa ndryshime organike, të cilat me vite vazhdojnë. Sipas të dhënave të Shoqërisë Amerikane për Kancerin, ndryshimi pozitiv pengohet dhe pezullohet edhe nëse tymosim vetëm një cigare ne ditë.

Çka ndodh në trup pas lënies së cigares ?

Pas 20 minutave
Shtypja e gjakut zbret në shkallën normale
Pulsi zbret në shkallën normale
Temperatura e trupit, duarve dhe këmbeve zbret ne normalen

Pas 8 orëve :
Karbondioksidi në gjak zbret në shkallën normale
Oksigjeni ne gjak ngrihet ne sasinë normale

Pas 24 orëve:Rreziku për infarkt nis të bie

Pas 48 orëve
Fundi i nervave fillon te rigjenerohet
Receptorët e shijes dhe erës punojnë me kapacitet te përforcuar

Pas 2 javëve deri ne 3 muaj:
Qarkullimi i gjakut normalizohet
Ecja behet më e lehtë
Kapaciteti i mushkërive përmirësohen për 30%

Pas 1 - 9 muajve:
Dobësim i kollitjeve, reduktohet mbyllja e vrimave te hundës si dhe frymëmarrja e shkurtër behet e thelle dhe gati normale
Frymëmarrja në mushkëri është e qetë, me e plotë dhe nis pastrimi i mushkërive, rreziku nga infeksionet reduktohet në masë të madhe
Energjitë trupore rriten në mase të madhe

Pas 1 viti:
Pamjaftueshmëria koronare ( insuficienca e zemrës ) bie për 50% dhe rreziku nga kjo sëmundje është për gjysmë më i vogël se sa te një duhanxhi.

Pas 5 viteve:
Rreziku nga kanceri ne mushkëri zvogëlohet për gjysme në krahasim me duhanxhinjtë qe tymosin 20 cigare në ditë.
Rreziku i vdekjes nga infarkti brenda 5-15 viteve arrin nivelin e joduhanxhiut.
Rreziku i kancerit në gojë, fyt dhe laring është përgjysmë me i vogël se sa te duhanxhiu

Pas 10 viteve:
Rreziku i kancerit në mushkëri arrin shkallën e joduhanxhiut
Qelizat parakanceroze eliminohen dhe zëvendësohen
Rreziku i kancerit ne gojë, fyt dhe laring, veshkë…etj, bie.

Pas 15 viteve:
Rreziku i pamjaftueshmërisë koronare ( insuficience koronare të zemrës ) është tani si te joduhanxhinjet.

Marre nga revista gjermane : “HÖRZU”
Përktheu: Lis Bukuroca

PS: mendohej se cigarja shkurton jetën mesatarisht 6 vite, studimet e fundit flasin për më pak. Për 12 vite mesatarisht shkurton jetën trashësia, dhjami...kjo ndoshta është arsyeja pse njerëz të trashë dhe shumë të moshuar nuk shihen nëpër rrugë...

12.10.2007

J.W. von Goethe - Në fushë - Im Vorübergehen





















Në fushë - Im Vorübergehen,
Këtë poezi i kushtoi Goethe bashkëshortes Christiane
në vitin 1813 kur ai i kishte 64 vjet.

Nga gjermanishtja LB